Interessante artikelen: PMT bij mensen met bipolaire stoornissen

Achter de schermen wordt bij de Vrije Universiteit, onder leiding van Minke van de Kamp, hard gewerkt aan onderzoek over PMT bij mensen met bipolaire stoornissen. In de toekomst komt hier ook een bijdrage over in het tijdschrift voor Vaktherapie. In de tussentijd lichten we jullie alvast graag in over deze vier interessante artikelen over Psychomotorische Therapie bij mensen met een bipolaire stoornis:

Artikel 1 – Ruminatie als sleutelmechanime bij stemmingsklachten binnen bipolaire stoornissen

In een recente systematische review en netwerk-meta-analyse van Oliva et al. (2025) werd onderzocht welke emotieregulatiestrategieën het sterkst samenhangen met depressieve en (hypo)manische symptomen bij mensen met een bipolaire stoornis. De studie includeerde 15 onderzoeken met in totaal 1537 deelnemers.

De belangrijkste uitkomst is dat negatieve ruminatie de sterkste en meest consistente factor is bij zowel depressieve als (hypo)manische symptomen. Depressieve klachten hangen daarnaast samen met meer ‘dampening’ (het afzwakken van positieve emoties), meer risicogedrag, meer negatieve focus en minder gebruik van adaptieve coping en cognitieve herwaardering. Voor (hypo)manie bleef ruminatie als enige duidelijke factor overeind wanneer verschillende strategieën tegelijk werden geanalyseerd.

De auteurs benadrukken dat veel meetinstrumenten vooral negatieve emotieregulatie meten, waardoor depressieve verbanden sterker zichtbaar zijn dan manische. Daarbij wordt fysieke zelfregulatie nauwelijks onderzocht in deze doelgroep. Toch onderstrepen de resultaten het klinisch belang van ruminatie als therapeutisch aangrijpingspunt.

Voor de PMT-praktijk betekent dit dat interventies gericht op het doorbreken van ruminatieve patronen – bijvoorbeeld via lichaamsgerichte aandachtsoefeningen, bewegingsactivatie en arousalregulatie – een belangrijke rol kunnen spelen in de behandeling van bipolaire stoornissen. Verder viel het ons, de NVPMT, op dat fysieke zelfregulatie nauwelijks onderzocht is bij deze doelgroep. Fysieke zelfregulatie is een subschaal van de MAIA-2 en wordt in het onderzoek bij de VU meegenomen!

Wil je meer lezen over het onderzoek?

Oliva, V., De Prisco, M., Fico, G., Possidente, C., Bort, M., Fortea, L., … & Radua, J. (2025). Highest correlations between emotion regulation strategies and mood symptoms in bipolar disorder: A systematic review and Bayesian network meta-analysis. Neuroscience & Biobehavioral Reviews, 169, 105967. https://doi.org/10.1016/j.neubiorev.2

Artikel 2 – Interoceptie hangt samen met somatische en emotionele klachten bij jongeren met een bipolaire stoornis

Een recente studie van Lv et al. (2025) onderzocht de relatie tussen interoceptieve processen en somatische symptomen bij jongeren met een bipolaire stoornis.

De onderzoekers vonden dat meer angst- en depressieve klachten samengaan met meer lichamelijke symptomen, zoals spanningsklachten en vermoeidheid. Specifieke interoceptieve kenmerken – bijvoorbeeld moeite om lichamelijke signalen los te laten of er flexibel mee om te gaan – bleken samen te hangen met ernstiger klachten. De auteurs pleiten voor een geïntegreerde benadering waarin psychische en lichamelijke signalen niet los van elkaar worden gezien.

Voor PMT is dit bijzonder relevant: interoceptief bewustzijn, lichaamsbewustzijn en het leren onderscheiden van emotionele en lichamelijke signalen kunnen bijdragen aan betere emotieregulatie. De studie ondersteunt daarmee het belang van lichaamsgerichte interventies binnen de behandeling van jongeren met een bipolaire stoornis.

Wil je meer lezen over het onderzoek?

Lv, J., Xu, H., Li, J. et al. (2025). A cross-sectional study on the relationship between interoceptive sensitivity and somatic symptoms in young bipolar disorder patients. BMC Psychiatry 25, 355. https://doi.org/10.1186/s12888-025-06801-8

Artikel 3 – Lichaamsbeweging vermindert vooral depressieve klachten bij bipolaire stoornis

Een systematische review en meta-analyse van Li et al. (2025) onderzocht het effect van bewegingsinterventies op depressieve, manische en angstklachten bij mensen met een bipolaire stoornis. De auteurs includeerden uitsluitend interventiestudies van matige tot hoge methodologische kwaliteit.

De resultaten laten zien dat gestructureerde bewegingsprogramma’s een significant positief effect hebben op depressieve symptomen. De effecten op (hypo)manische klachten zijn minder eenduidig, mogelijk door verschillen in opzet, intensiteit en duur van de interventies. Daarbij valt het op dat manische symptomen niet verminderen bij de meeste studies, behalve bij één studie over yoga. Dat geeft enige indicatie dat juist rustigere bewegingsvormen met aandacht voor het lichaam en ontspanning mogelijk zinvol zijn. Meer onderzoek is hier (uiteraard) nog voor nodig.

Belangrijke praktische factoren zijn onder andere regelmaat, duidelijke structuur en zorgvuldige dosering van intensiteit. De auteurs benadrukken dat lichaamsbeweging veilig en effectief kan worden ingezet, mits rekening wordt gehouden met stemmingsstabiliteit en individuele belastbaarheid.

Voor PMT bevestigt dit de meerwaarde van doelgerichte bewegingsinterventies als onderdeel van behandeling. Tegelijk vraagt het om alertheid op ontregeling bij cliënten met een verhoogde manische kwetsbaarheid.

Wil je meer lezen over het onderzoek?

Li, X., Liu, F., Ding, F., Ma, X., & Zhu, Y. (2025). Exercise interventions for depressive, manic, and anxiety symptoms in bipolar disorder: A systematic review and meta-analysis. Frontiers in Psychiatry, 16, 1648008. https://doi.org/10.3389/fpsyt.2025.164

Artikel 4 – Interoceptieve sensiteit speelt medierende rol in emotieregulatie bij bipolaire stoornissen

In een recente studie van Alfì et al. (2025) onderzochten de auteurs of interoceptieve sensitieit de relatie tussen bipolaire II depressie en emotionele dysregulatie verklaart. De studie vergeleek 60 in-patiënten met bipolaire II depressie met 36 gezonde controles.

De belangrijkste bevindingen zijn:

• Patiënten met bipolaire II depressie hebben meer moeite met emotieregulatie vergeleken met controles, zoals gemeten met de Difficulties in Emotion Regulation Scale (DERS).
• Ze scoren lager op interoceptieve sensitieit (de mate waarin interne lichamelijke signalen worden waargenomen en begrepen), vooral op zes van acht subschalen van de Multidimensional Assessment of Interoceptive Awareness (MAIA).
• Sterk negatieve associaties werden gevonden tussen interoceptieve sensitieit en emotieregulatieproblemen, met name bij zelfregulatie en vertrouwen in lichamelijke signalen.
• Mediantieanalyse liet zien dat interoceptieve sensitieit significant de relatie tussen bipolaire depressie en emotionele dysregulatie verklaart (indirect effect β = 16,18).

Wat betekent dit voor PMT?
Deze studie onderstreept het belang van lichamelijke waarneming als kernmechanisme bij emotieregulatie bij bipolaire stoornis. Voor psychomotorisch therapeuten biedt dit een concreet aanknopingspunt: interventies gericht op het versterken van lijfelijke waarneming en vertrouwen in interne signalen kunnen helpen om emotionele ontregeling te verminderen. Het benadrukt ook hoe disfunctionele interoceptie kan bijdragen aan stemmingsinstabiliteit en daardoor mogelijk een belangrijk doelwit is in therapie.

Wil je meer lezen over het onderzoek?

Alfi, G., Grenno, G., Caruso, V., Piarulli, A., Palagini, L., Perugi, G., & Gemignani, A. (2025). Interoceptive sensibility mediates emotional dysregulation: Insights from individuals with Bipolar II Depression. Journal of Affective Disorders, 120236. https://doi.org/10.1016/j.jad.2025.1

Oproep!
Werk je als PMT-er met mensen met een bipolaire stoornis? En wil je een bijdrage leveren aan het vergroten van de kennis en bewijs voor PMT bij deze doelgroep? Lees dan ook de andere bijdrage in de nieuwsbrief over bipolaire stoornissen en/of neem contact op met Minke van de Kamp via m.m.vande.kamp@vu.nl