Wet DBA – tegen schijnzelfstandigheid – stand van zaken 2026

In 2025 zijn veel zelfstandigen en hun opdrachtgevers bezig geweest om te gaan voldoen aan de wet DBA. In 2026 zou er streng gehandhaafd gaan worden, wat betekend dat er boetes opgelegd zouden kunnen gaan worden door de belastingdienst als er sprake zou zijn van schijnzelfstandigheid. Echter er is besloten dat de zachte landing die in 2025 is gehanteerd voortgezet wordt in 2026. Dat betekend dat de nadruk ook in 2026 ligt op voorlichting, bedrijfsgesprekken en correctie van arbeidsrelaties. Boetes worden in 2026 in veel gevallen nog niet standaard opgelegd, tenzij er sprake is van opzet of grove schuld. Concreet betekent dit dat de Belastingdienst in 2026 wél controles kan uitvoeren op arbeidsrelaties; naheffingen (terugbetaling van loonheffingen) kan opleggen; boetes pas in specifieke gevallen van opzet of grove nalatigheid zal uitdelen. Nieuwe wetgeving (VBAR of ander voorstel) is gepland maar nog niet volledig ingevoerd in 2026.

Dus je hebt nog een jaar de tijd om het echt op orde te hebben. Mocht je dit nog niet op orde hebben komen hier nog wat concrete tips die je kunnen helpen.

1. Contract

Belangrijk om in je contract op te nemen:

• Resultaatverplichting – dat betekend dat er moet staan dat je iets levert, een dienst in ons geval, ipv dat er staat dat je een bepaald aantal uren maakt.
• Geen gezagsverhouding – Geen verplichting om instructies op te volgen over hoe je werkt
• Vervangingsmogelijkheid – Jij mag je laten vervangen (ook al doe je dat in de praktijk zelden)
• Eigen aansprakelijkheid & risico – Geen doorbetaling bij ziekte en geen vakantiedagen
• Eigen tarief, geen loonachtige constructies

Vooral niet in het contract zetten:

• Uurtarieven die sterk lijken op loondienst + vaste uren
• Functioneringsgesprekken
• Verwijzingen naar personeelsregelingen
• Exclusiviteit (“je mag niet voor anderen werken”)

2. Praktijk – hier gaat het het vaakst mis, de belastingdienst kijkt vooral naar het volgende:

Risicofactoren:

• Je werkt langdurige voor dezelfde opdrachtgever
• Je draait mee in teamoverleggen en roosters
• Je gebruikt bedrijfsemail adressen van de opdrachtgever, interne systemen alsof je werknemer bent.
• Je werk is niet te onderscheiden van dat van werknemers

Wat helpt:
Werk voor meerdere opdrachtgevers (of toon aan dat je actief acquisitie doet)
Bepaal zelf je werktijden, werkwijze en locatie
Factureer per opdracht, in ons geval meestal per cliënt, of per sessie(s), want dat is de dienst die we leveren, niet alleen uren x tarief.
Positioneer jezelf zichtbaar als een extern specialist.

3. Bewijsvoering

Er worden in 2026 nog geen boetes opgelegd, maar je moet wel iets kunnen laten zien als er controle is.

Bewaar dit bewust

• Offertes en onderhandelingen (niet alleen contract)
  Facturen met omschrijving van resultaat
• Correspondentie waarin jij zelf oplossingen voorstelt, grenzen stelt
• Eventuele afwijzingen van werk (laat zien dat je zelf kiest)

Slimme Extra’s

• Website / LinkedIn als zelfstandige (geen “interne rol”)
• Algemene voorwaarden
• Beroepsaansprakelijkheidsverzekering
• KvK-inschrijving die past bij je werk

De zorg is 1 van de situaties waar strenger naar gekeken wordt. Er is hier vaker en sneller sprake van een gezagsverhouding. Dat maakt dat de praktijk en het contract echt moeten kloppen.